Het nieuwe themanummer van het wetenschappelijk tijdschrift Justitiële verkenningen behandelt een onderwerp dat op het moment volop in de belangstelling staat: femicide. Er is veel maatschappelijke aandacht voor, het is een terugkerend onderwerp in de media en staat hoog op de politieke agenda. Tegelijkertijd is niet altijd duidelijk wat met femicide bedoeld wordt. Er worden verschillende vormen van fataal geweld tegen vrouwen eronder geschaard. In dit themanummer vind je 6 kritische en inhoudelijke beschouwingen over dit thema. Wat is de meerwaarde van het gebruik van de term femicide voor beleid, praktijk en onderzoek? En hoe kunnen we dit maatschappelijk probleem beter duiden, zodat het in de toekomst beter aangepakt kan worden? Over deze en andere vragen gaan de bijdragen van onderzoekers en professionals uit het werkveld in dit themanummer. INHOUD Een lange weg Femicide als strafrechtelijk fenomeen: een juridische oplossing voor een cultureel probleem? Erkenning zonder effect Cijfermatig inzicht krijgen in femicide is van belang Patronen van geweld in intieme relaties en femicide Is dodelijk eergerelateerd geweld femicide? Een kritische analyse

Het Nederlandse strafrecht kent in principe geen verplichting voor verdachten om tijdens rechtszittingen te verschijnen. Dit is anders voor minderjarige verdachten en hun ouders, alsmede voor getuigen, waarvoor in Nederland in principe wel wordt uitgegaan van een verplichting tot verschijnen. Over de vraag of het voor bepaalde ernstige feiten niet aangewezen zou zijn om een verschijningsplicht voor verdachten in te voeren is sinds de jaren 1990 af en aan discussie gevoerd in het parlement. Dit veranderde in 2017 toen de verschijningsplicht opgenomen werd in het regeerakkoord. De verplichting werd onderdeel van het voorstel voor de Wet Uitbreiding Slachtofferrechten (WUS), dat in 2018 het licht zag. De evaluatie is gesplitst in twee fasen. Om te beginnen dient er een evaluatiekader worden opgesteld. Dit rapport gaat in op die eerste fase, het evaluatiekader. Onderzoeksvragen Welke zogeheten werkzame bestanddelen worden verondersteld in de verschijningsplicht (reconstructie van de beleidslogica) en welke indicatoren kunnen op basis hiervan worden onderscheiden? Zijn er indicatoren die niet samengesteld kunnen worden uit bestaande registratiedata, maar die gezien de beleidslogica wel onmisbaar zijn voor de evaluatie, en zo ja, welke? Op welke wijze kunnen (in 2026) plausibele uitspraken worden gedaan over de doeltreffendheid en de effecten van de verschijningsplicht? INHOUD Algemene inleiding Het debat rond de verschijningsplicht De beleidslogica achter de verschijningsplicht Indicatoren en informatiebronnen Onderzoeksdesign Slotbeschouwing

Belangrijke punten uit deze factsheet Oekraïense vluchtelingen mogen zich vrij vestigen in Nederland. Het merendeel van de groep woont in de gemeentelijke opvanglocaties (GOL’s). Zij zijn goed in beeld bij hulpverleners en gemeenten. Deze factsheet schetst een eerste beeld van de mensen die buiten de opvanglocaties wonen. 10% van de Oekraïense vluchtelingen woont in een eigen huur- of koopwoning (vaak samen met een partner). Deze groep doet het in economisch opzicht goed. Zij hebben vaak een baan, en werken op een hoger beroepsniveau dan andere Oekraïners. 6% woont bij familie of vrienden. Dit zijn vaak oudere Oekraïners, regelmatig al gepensioneerd. Zij werken minder vaak en hebben ook minder sociale contacten in Nederland. 4% woont in een woning beschikbaar gesteld door de werkgever. Van deze groep werkt logischerwijs vrijwel iedereen, vaak in praktische banen. Oekraïners die bij familie/vrienden of bij de werkgever wonen, zijn daar meestal direct bij aankomst in Nederland gaan wonen. Oekraïners die zelfstandig wonen hebben die stap vaak pas later gemaakt. De hulpbehoefte van mensen die buiten de GOL wonen, is lager dan bij mensen die in de GOL wonen. De mentale gezondheid is vergelijkbaar. Uit deze eerste verkenning komen geen signalen naar voren dat deze groepen onvoldoende toegang hebben tot ondersteuning. Mogelijk kan dit anders zijn voor Oekraïners die later aankwamen en noodgedwongen buiten de GOL wonen.

Doenvermogen is, net als denkvermogen, niet in gelijke mate verdeeld over mensen en kan bovendien door bepaalde levensgebeurtenissen tijdelijk onder druk komen te staan. De term doenvermogen is breed omarmd door de overheid en heeft op allerlei manieren zijn weg gevonden in het discours rondom wat een goede, fatsoenlijke en bestuurlijk behoorlijke overheid is en zou moeten zijn. Een concreet resultaat daarvan is de ‘kwaliteitseis doenvermogen’ geweest, die een vast onderdeel werd van het Integraal Afwegingskader (IAK), dat later werd omgebouwd en -gedoopt tot Beleidskompas, en dat ambtenaren dienen te gebruiken bij het ontwerpen en implementeren van beleid en nieuwe wet- en regelgeving. Onderhavige studie evalueert deze kwaliteitseis doenvermogen door middel van een planevaluatie, een procesevaluatie en een doelbereikingevaluatie. Doel van het onderzoek is om aan de hand van een evaluatie (van plan, proces en doelbereiking) van de kwaliteitseis doenvermogen, acties te kunnen ondernemen om deze kwaliteitseis verder te kunnen ontwikkelen en te verbeteren. INHOUD Inleiding Planevaluatie Procesevaluatie Doelbereikingevaluatie Conclusie en aanbevelingen

Het doel van dit onderzoek was om de openbaarheid van persoonsgegevens in dertien specifieke openbare registers te toetsen aan het Europese gegevensbeschermingsrecht en om privacybeschermende maatregelen te identificeren die deze registers in overeenstemming kunnen brengen met de regels of toekomstbestendig kunnen maken in het licht van technologische ontwikkelingen. De centrale vraag in dit onderzoek luidt: Is de openbaarheid van de persoonsgegevens in de onderzochte openbare registers in overeenstemming met het gegevensbeschermingsrecht? En welke privacybeschermende maatregelen zijn nodig om deze registers in overeenstemming te brengen en/of te houden? Voor de beantwoording hebben de onderzoekers een toetsingskader ontwikkeld op basis van jurisprudentie en relevante regelgeving, bestaande uit vier kernvragen: Voorzienbaarheid en voorspelbaarheid: Is er een duidelijke wettelijke grondslag voor de openbaarheid? Doelstelling en passendheid: Dient het register een erkend algemeen belang en is openbaarheid een geschikt middel? Subsidiariteit: Zijn er minder ingrijpende alternatieven mogelijk? Proportionaliteit: Is de praktische toegankelijkheid evenredig en zijn er voldoende waarborgen? INHOUD Inleiding Toetsingskader Lijst vergunninghouders Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr) Nederlands register gerechtelijke deskundigen (NRGD) Centraal Insolventie Register – Faillissement Centraal Insolventie Register – Surseance van betaling Centraal Insolventie Register – WSNP Centraal Insolventie Register – WHOA Het huwelijksgoederenregister (HGR) Boedelregister Centraal gezagsregister (CGR) Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv) Centraal curatele en bewindsregister (CCBR) Registers nevenbetrekkingen rechterlijke ambtenaren: rechters en leden OM Privacybeschermende maatregelen Conclusie

In 2012 startte de Nederlandse overheid met de landelijke aanpak tegen outlaw motorcycle gangs (OMG’s), een “breed offensief” waarbij verschillende overheidsinstanties met behulp van bestuurlijke, fiscale, strafrechtelijk en civielrechtelijke instrumenten barrières hebben opgeworpen tegen OMG’s en hun leden. Dit onderzoek richt zich op de bedoelde en onbedoelde effecten van het civiel verbod op de (criminele) activiteiten van de clubs en individuele leden. Centrale onderzoeksvragen: Wat is de beleidstheorie ten aanzien van het civiel verbod op OMG’s in Nederland? Welke bedoelde en onbedoelde (neven)effecten heeft het civiel verbod op de organisatie en clubactiviteiten van verboden en niet verboden OMG’s? Welke bedoelde en onbedoelde (neven)effecten heeft het civiel verbod op de (voortzetting van) criminele activiteiten van (voormalig) leden van verboden en niet verboden OMG’s? Welke aanbevelingen kunnen – op basis van de beantwoording van bovenstaande vragen worden gedaan ten aanzien van de aanpak van OMG’s vanuit een breed integraal (beleids)perspectief?INHOUD Inleiding Probleemanalyse en beleidstheorie Effecten van het civiel verbod op clubactiviteiten In gesprek met Hells Angels MC Rekrutering en uitstroom Effecten van het civiel verbod voor de frequentie van gepleegde delicten door zittende OMG-leden Samenpleegrelaties van OMG-leden Conclusies en aanbevelingen

Op 15 november 2023 is de Tijdelijke wet ingevoerd voor een periode van twee jaar. Tenzij de wet wordt verlengd, vervalt hij op 15 november 2025. Het onderzoek is opgezet om beter te kunnen beoordelen of de Tijdelijke wet verlengd zou moeten worden. INHOUD Inleiding Onderzoeksrapport Juridisch kader: de rol van turboliquidatie binnen het ondernemingsrecht Reconstructie van de beleidslogica Beschouwing van adviezen en reacties op het voorontwerp van de Tijdelijke wet Beschouwing van juridische literatuur over de Tijdelijke wet Data-analyse Interviews en casestudies Enquête Conclusies en aanbevelingen

Onderzoek naar de effectiviteit van mechanismen van interventies ter bevordering van diversiteit en inclusie bij de politie, en hoe de unieke organisatiecontext van de politie deze mechanismen beïnvloedt. Het onderzoeksdoel is om vanuit de wetenschappelijke literatuur inzicht bieden in de werkzame mechanismen van interventies ter bevordering van diversiteit en inclusie bij de politie. De onderzoekers brengen in kaart welke mechanismen in de wetenschappelijke literatuur zijn onderzocht, hoe deze mechanismen in de context van de politieorganisatie functioneren, en hoe de context van de politie als organisatie de effectiviteit van deze mechanismen en interventies beïnvloedt. Vanuit de opdracht van WODC focust dit onderzoek op twee van de vijf prioriteiten van de opgave Politie voor iedereen, namelijk: diverse instroom en veilige en inclusieve teams.

Dit onderzoek betreft een evaluatie van de Stichting Geschillencommissies voor Consumentenzaken (SGC). Het gaat om een evaluatie van de toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid van de SGC in de periode 2017 tot en met 2023. Ook is gekeken naar de mate waarin de SGC voldoet aan de vigerende wet- en regelgeving, de positie die de SGC bekleedt in het geheel van geschilbeslechting in Nederland en de meerwaarde van een hogere publicatiegraad van de uitspraken van de SGC. Onderzoeksvragen In hoeverre heeft de SGC een toegankelijke klacht- en geschilafdoening gerealiseerd? In hoeverre heeft de SGC een kwalitatief goede klacht- en geschilafdoening gerealiseerd? In hoeverre heeft de SGC een doelmatige klacht- en geschilafdoening gerealiseerd? In hoeverre voldoet de SGC aan de wet- en regelgeving voor buitengerechtelijke geschilbeslechting? Welke positie bekleedt de SGC in het geheel van geschilbeslechting in Nederland? Kan er duiding worden gegeven aan de meerwaarde van een hogere publicatiegraad van SGC-uitspraken? INHOUD Inleiding De positie van de SGC De kwaliteit van de SGC Conclusie

Rechtsvergelijkend onderzoek uitgevoerd naar de inzet van preventieve beschermingsbevelen bij huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking (VGV). Het onderzoek werd uitgevoerd in de periode oktober 2024 tot mei 2025. Huwelijksdwang, achterlating en VGV worden internationaal erkend als ernstige schendingen van mensenrechten. Ook in Nederland lopen jaarlijks naar schatting honderden tot duizenden mensen risico om slachtoffer te worden van deze vormen van geweld. Het gaat daarbij vooral om meisjes en vrouwen, maar ook jongens, mannen en lhbtiq+ personen kunnen risico lopen. De Nederlandse overheid heeft zich gecommitteerd aan het voorkomen van deze praktijken en aan het bieden van effectieve bescherming aan (potentiële) slachtoffers. Desondanks wordt in de Actieagenda Schadelijke Praktijken geconstateerd dat de huidige aanpak in Nederland tekortschiet. Tegen deze achtergrond is in dit onderzoek verkend in hoeverre preventieve beschermingsbevelen, zoals die worden toegepast in België, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, kunnen bijdragen aan de Nederlandse praktijk Onderzoeksvragen Welke preventieve beschermingsbevelen kent Nederland nu en welke bescherming bieden deze aan (potentiële) slachtoffers van huwelijksdwang, achterlating en VGV? Welke preventieve beschermingsbevelen worden in België, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk ingezet om huwelijksdwang, achterlating en VGV te voorkomen? Leiden deze buitenlandse preventieve beschermingsbevelen tot een hoger beschermingsniveau dan in Nederland mogelijk is? Wat is er nodig om dergelijke preventieve beschermingsbevelen ook in Nederland in te voeren? INHOUD Inleiding Huidige preventieve beschermingsmaatregelen in Nederland Knelpunten in de bescherming van potentiële slachtoffers in Nederland Preventieve beschermingsbevelen in België, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk Onderscheidende kenmerken van Britse protection orders Geleerde lessen uit het Verenigd Koninkrijk De potentie van een hybride aanpak Conclusie en aanbevelingen