Liquidaties in Nederland

Abstract

In recent years several contract killings in the Netherlands have caused major concern and indignation because of the extreme use of heave fire arms and the fact that these killings occurred in plain daylight and in public space, putting at risk the lives of innocent bystanders. This issue of Justitiële verkenningen focuses on the victims of contract killings. Who are they and what is the background of these murders? Also the approach of the police and criminal justice authorities towards contract killing is dealt with in this issue. It turns out that new technological developments have led to a process of professionalization in the phase of preparing a contract killing. The actual hitmen however are young, homegrown and inexperienced and resort to extremely course methods using far too much bullets. In one of the ARTICLES: the importance of facilitators like spy shops providing these new technologies is stressed. A historical article describes the succession of various (nationality/ethnic) groups in organized crime in Amsterdam and the Netherlands in general. These were often newcomers to Dutch society striving to establish a position in for instance drugs trade or production and thereby using contract killings as a mean to an end. The victims of recent contact killings are the subject of an other article. Most victims are criminals themselves and can be divided in three categories: the assassins (the hitmen), the middle men in criminal organizations and the high profile targets. A tragical fourth category consists of innocent victims, due to mistaken identity. An ethnographic inside perspective can be found in another article describing how the killing of a leading gang member was experienced by the other members of the gang. How the police and prosecution (should) deal with contract killings is the subject of the final two contributions. One of these focuses on witness protection programs for (former) criminals. The other contribution is an interview with a prosecutor and a lawyer on the (legal) dilemma’s that occur when prosecuting the preparation of contract killings. When the police prevents a contract killing, it is often difficult to prove that the suspects were indeed planning a murder. In that case they receive much lower punishments than the prosecution thinks necessary.

ARTIKELEN: B. van Gestel en M.A. Verhoeven - Liquidaties nieuwe stijl: Verruwing en professionalisering bij liquidaties in Nederland L.R. de Korte - ‘Hitman, at your service’: Een crime-scriptanalyse van liquidaties in Nederland E. Slot - Liquidaties in Nederland in historisch perspectief P. Vugts en H. Kras - Hoe de criminele ladder naar de ondergang leidt: De verschillende types slachtoffers van liquidaties in de Amsterdamse onderwereld R.A. Roks - Liquidatie van een Solid Soldier? Het ‘niet-zeker-weten’ en de ‘realness’ rondom de dood van Sin G. Leistra - Spreken is lood: Kan de overheid bedreigde getuigen beschermen? M.P.C. Scheepmaker - Op de grens van ideeën en daden: Over de vervolging van het voorbereiden van liquidaties - Een interview met OvJ Koos Plooij en advocaat Christian Flokstra SAMENVATTING: Dit themanummer van Justitiële verkenningen is gewijd aan het fenomeen liquidaties. Als het om moord en doodslag gaat lopen de emoties in de samenleving vaak hoog op. Liquidaties vormen echter een aparte categorie. Deze gaan doorgaans gepaard met bruut geweld en vinden vaak in de openbare ruimte plaats, wat de nodige opschudding en verontwaardiging oproept. Tegelijkertijd is er minder mededogen met de slachtoffers, omdat dit veelal zelf criminelen zijn (de tragische ‘vergismoorden’ even buiten beschouwing latend). Maar wie zijn eigenlijk de slachtoffers van liquidaties? En welke achtergronden hebben deze liquidaties? Op deze vragen proberen we in dit themanummer antwoord te geven. Daarnaast is er aandacht voor de vraag hoe politie en justitie moeten omgaan met liquidaties. De belangrijkste getuigen zijn vaak dood en de uitvoerders proberen geen sporen achter te laten. Soms is een liquidatie ook onderdeel van een groter geheel, waarbij criminelen doelbewust anderen inzetten om potentiële getuigen om te brengen en hun omgeving angst aan te jagen. In die zin is een liquidatie dan ook een doelbewuste aanslag op de waarheidsvinding. Omdat het zo moeilijk is liquidatiezaken op te lossen worden soms bijzondere opsporingsmethoden gebruikt, zoals de inzet van meewerkende getuigen die strafvermindering krijgen toegezegd. Ook liggen aan een geslaagde liquidatie verschillende voorbereidingshandelingen ten grondslag, zoals het stelen en ‘koud zetten’ van auto’s en het aanschaffen van (automatische) wapens en volgapparatuur, waarmee vervolgens de gangen van het beoogde slachtoffer zo goed mogelijk in kaart kunnen worden gebracht. Deze ‘logistiek’ van liquidaties biedt enerzijds veel mogelijkheden voor de vroegtijdige opsporing van liquidaties en dus voor het voorkomen daarvan. Anderzijds wordt door vroegtijdig in te grijpen het bewijs vernietigd van het misdrijf dat ophanden is. Het voorkomen van het misdrijf betekent daarom dat soms ook de voorbereiding voor de betrokken daders minder zware strafrechtelijke consequenties heeft. Deze en andere juridische dilemma’s komen ook aan de orde in dit themanummer.