Recht en moraal

Abstract

Met de suprematie van het wetenschappelijk denken, waarin ratio en empirische waarneming de enige geldige criteria worden geacht, heeft de moraal sterk aan kracht ingeboet. Het primaat van de wetenschap heeft bovendien, via de technologie, geleid tot een voorheen ongekende welvaart en deze heeft op haar beurt het individualiseringsproces in gang gezet. De vroegere inbedding van het individu in de gemeenschap, heeft plaatsgemaakt voor een directe afhankelijkheid van het individu van de staat. Aangezien de materiele functies van de gemeenschap zijn overgenomen door de staat, is het begrijpelijk dat de overheid ertoe neigt ook de morele functie van de gemeenschap over te nemen. Daarbij heeft de minister van Justitie, E.M.H. Hirsch Ballin, nadrukkelijk het voortouw genomen. Te beginnen met het beleidsplan Recht in beweging (1990) heeft de minister in tal van toespraken gewezen op de noodzaak van een revitalisering van de moraal, waarbij hij een belangrijke rol toekende aan de overheid. In verband hiermee heeft het ministerie van Justitie, in samenwerking met de ministeries van 0 & W en WVC, op 17 september 1992 een studiedag georganiseerd over de overdracht van normen en waarden in opvoeding en onderwijs, onder de titel Mores leren? Die studiedag heeft de aanleiding gevormd voor deze aflevering van Justitiele Verkenningen, die is gewijd aan het thema `Recht en moraal'.