Effectiviteit van strafrechtelijke sancties bij ernstige milieudelicten

Abstract

Milieucriminaliteit is het overtreden van milieuwetten en regels en vormt een complex probleem waarbij de schade aan de natuur, dieren en de gezondheid van mensen zeer omvangrijk kan zijn. Wereldwijd wordt de jaaromzet geschat tussen de 110 en 281 miljard dollar. Ook in Nederland is sprake van overtreding van milieuwetgeving, variërend van bijvoorbeeld mestfraude, illegale lozingen, het dumpen van gevaarlijke stoffen en het onjuist verwerken van afval. De strafrechtelijke handhaving bevindt zich momenteel in een transitiefase: de herziene van de EU-richtlijn Milieucriminaliteit verplicht lidstaten tot uitbreiding van strafbaarstellingen en invoering van doeltreffende, evenredige en afschrikwekkende sancties. Nederland heeft twee jaar om deze richtlijn te implementeren, maar aangezien het wetsvoorstel ter implementatie van deze wet nog niet in de fase is dat het door de Tweede Kamer in behandeling kan worden genomen, is het de vraag of deze termijn nog gehaald kan worden. Tegen deze achtergrond onderzoekt deze studie de effectiviteit van de huidige Nederlandse strafrechtspraktijk bij ernstige milieudelicten, de knelpunten in sanctionering en mogelijkheden voor verbetering. Het onderzoek richt zich op de volgende vier onderzoeksvragen: Welke juridische mogelijkheden biedt het strafrecht om sancties op te leggen in reactie op ernstige milieudelicten? Welke strafrechtelijke sancties in reactie op ernstige milieudelicten zijn in welke gevallen het meest effectief? Welke strafrechtelijke sancties worden in de huidige praktijk geëist en opgelegd in reactie op ernstige milieudelicten en welke knelpunten doen zich in de beleving van de betrokken actoren voor bij de toepassing van deze sancties? Hoe kan de effectiviteit van strafrechtelijke sancties voor ernstige milieudelicten worden vergroot en welke rol kan een eventuele toevoeging aan de Wet op de economische delicten (WED) zoals voorgesteld in de motie-Hagen en Sneller daarbij spelen? INHOUD Inleiding Juridisch kader Theoretische achtergrond Focusgroepbevindingen Cijfermatige analyse Conclusie en discussie

Environmental crime refers to violations of environmental laws and regulations and constitutes a complex problem, which can cause extensive damage to nature, animals, and human health. Annual revenues from environmental crime are estimated to range between 110 and 281 billion dollars worldwide. The Netherlands is no exception: violations of environmental legislation include, for example, manure fraud, illegal discharges, the dumping of hazardous substances, and improper waste processing. Criminal law enforcement is currently in a transitional phase. The revised EU Environmental Crime Directive obliges Member States to expand criminalisation and to introduce effective, proportionate, and deterrent sanctions. The Netherlands has two years to implement this directive. However, as the legislative proposal for its implementation has not yet reached the stage where it can be debated in the House of Representatives, it is uncertain whether this deadline will be met. Against this background, the current study examines the effectiveness of the Dutch criminal justice practice in cases of serious environmental offences, difficulties in sanctioning, and opportunities for improvement. The current study addresses the following research questions: What legal possibilities does criminal law offer to impose sanctions in response to serious environmental offences? Which criminal sanctions in response to serious environmental offences are the most effective in which circumstances? Which criminal sanctions are currently demanded and imposed in practice in response to serious environmental offences, and which difficulties are experienced by the actors involved in applying these sanctions? How can the effectiveness of criminal sanctions for serious environmental offences be enhanced, and what role could a possible amendment to the Economic Offences Act (WED), as proposed in the Hagen and Sneller motion, play in this regard?