Demonstraties: in wet en praktijk

Abstract

De afgelopen jaren zijn demonstraties en demonstratierecht in toenemende mate onderwerp van maatschappelijke discussie. Nieuwsmedia en onderzoekplatformen berichten erover en ook in de politiek is de discussie levendig. Discussies gaan niet zelden over beperkende maatregelen of repressief optreden door overheid en politie, en daarmee tegen het demonstratierecht in. Tegelijkertijd zijn de meningen en de belangen uiteenlopend; in berichtgeving over overlast of geweld rondom demonstraties worden ook negatieve beelden geschetst over demonstraties, en wordt opgeroepen tot strakkere handhaving. Met dit themanummer van Justitiële verkenningen willen we een inhoudelijke en onderbouwde bijdrage leveren aan deze discussie door het onderwerp ‘demonstratie(recht)’ van verschillende kanten te belichten, met bijdragen vanuit juridisch, historisch, sociologisch en antropologisch perspectief. Vanuit de diverse wetenschappelijke achtergronden komt een aantal typische aspecten van demonstraties en demonstratierecht meerdere keren aan bod. Wat is toegestaan bij demonstraties, hoever mogen demonstranten gaan? Wanneer mag het openbaar bestuur grenzen stellen, en wat is de rol van de politie? Wat maakt dat burgers gaan demonstreren, en wanneer is een demonstratie effectief? In hoeverre veranderen demonstraties door maatschappelijke ontwikkelingen, en wat is de rol van sociale media? INHOUD Juridische spelregels rond de demonstratievrijheid Een tweesnijdend zwaard: de kansen en risico’s van sociale media voor burgerlijk ongehoorzaam klimaatactivisme Onvrede ontleed: demonstraties en geweldloos verzet in repressieve regimes Faciliteren én handhaven: politie-ervaringen en de rol van interacties en beeldvorming bij demonstraties Ruimte voor protest. Wat we kunnen leren van historische onderhandelingsprocessen over demonstraties op lokaal niveau Waarom het zo lastig is om protest – en het verloop daarvan –te voorspellen

Justitiële verkenningen (Judicial explorations) is published four times a year by the Research and Data Centre of the Dutch Ministry of Justice and Security in cooperation with Boom juridisch. Each issue focuses on a central theme related to judicial policy. The section Summaries contains abstracts of the internationally most relevant articles of each issue. The central theme of this issue (no. 2, 2025) is Protests: Legal framework and realities