Tussenevaluatie - Handhaving van coronagedragsregels in de periode maart tot en met november 2020

Abstract

After the outbreak of the COVID-19 pandemic, the Dutch government has introduced measures in order to prevent the spread of the coronavirus. The measures consisted of basic rules but also of restrictions affecting personal freedoms of Dutch citizens. The introduction of these coronavirus restrictions added to the workload of the police and the community service officers (CSOs; Dutch: buitengewoon opsporingsambtenaren or boa’s) from March 2020. The Dutch Minister of Justice and Security has asked to perform a mid-term review into the enforcement of the coronavirus restrictions between the period of March to November 2020. The review was aimed at 1) the content and development of the enforcement policy, 2) the support for enforcement and the compliance with the measures, and 3) the implementation of the enforcement in practice and bottlenecks and difficulties that resulted from it. The following activities were performed within the framework of the study: desk research into enforcement policy and exploratory interviews, analysis of registered fines and warnings for breaking COVID- 19 rules and an empirical part existing of questionnaires among 955 enforcement officers and 1,637 citizens, an analysis of ongoing and previously conducted compliance studies and a media analysis.

Sinds het uitbreken van de coronacrisis heeft de Nederlandse overheid maatregelen ingevoerd om de verspreiding van het Covid-19 virus tegen te gaan. Naast dringende adviezen om geen handen meer te schudden en zoveel mogelijk thuis werken, werden er gedragsregels ingesteld die gevolgen hadden voor de persoonlijke vrijheden van de Nederlanders, zoals verplicht 1,5 meter afstand houden tot elkaar en een verbod op groepsvorming in de openbare ruimte. Sommige maatregelen werden zonder veel commotie opgenomen in het maatschappelijk verkeer. Over andere maatregelen werd een maatschappelijke discussie gevoerd. Ook was sprake van overtreding van de gedragsregels. Politieagenten en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) hadden er, in het handhaven van de coronagedragsregels, vanaf maart 2020 ineens een taak bij. De minister van Justitie en Veiligheid verzocht een tussentijdse evaluatie uit te voeren van de handhaving van de coronagedragsregels in de eerste negen maanden na het van kracht worden van die gedragsregels. Het onderzoek gaat in op het handhavingsbeleid, de aansturing en uitvoering van de handhaving, de praktijkervaringen van handhavers, de naleving door burgers, en het draagvlak bij burgers voor handhaving en de eigen ervaringen die zij met handhavend optreden hadden. In het kader van het onderzoek zijn de volgende werkzaamheden verricht: deskresearch naar handhavingsbeleid en oriënterende interviews, analyse van geregistreerde bekeuringen en waarschuwingen voor overtreding van de coronagedragsregels, en een empirisch deel bestaande uit enquêtes onder 955 handhavers en 1.637 burgers, analyse van reeds uitgevoerde en lopende nalevingsonderzoeken en een media-analyse. INHOUD: 1. Inleiding 2. Handhavingsbeleid 3. Uitvoering handhaving 4. Ervaringen van handhavers 5. Ervaringen van burgers.