Inzicht en onderbouwing voor een effectieve en efficiënte reclassering

Abstract

Binnen het huidige kabinetsbeleid heeft veiligheid een hoge prioriteit. Het kabinet beoogt een vermindering van de recidive met 10%-punt ten opzichte van 2002. Om deze doelstelling te bereiken is een verhoogde effectiviteit van de sanctietoepassing en een beter functionerende strafrechtsketen onmisbaar. De reclassering maakt van deze keten onderdeel uit. Binnen de strafrechtspleging vervult zij een belangrijke rol bij de voorlichting en advisering ten behoeve van allerlei justitiële beslissingen, oefent toezicht uit bij de naleving van voorwaarden, voert gedragsinterventies uit bij justitiabelen en houdt zich bezig met de tenuitvoerlegging van taakstraffen.De effectiviteit van de reclasseringstaak is echter op dit moment nog onvoldoende helder. Er is nog niet duidelijk genoeg waarom reclasseringsinzet in bepaalde gevallen wel of juist niet bijdraagt aan het terugdringen van recidive. Er is al wel gestart met het ontwikkelen van effectieve reïntegratieprogramma’s die aan wetenschappelijke criteria voldoen. Op dit moment zijn zeven op recidivevermindering gerichte gedragsinterventies (voorlopig) erkend door de onafhankelijke Erkenningscommissie. De kennis op het terrein van de effectiviteit van de reclassering staat echter niet stil. Om hierover inzicht te verkrijgen zal wetenschappelijk onderzoek moeten worden verricht naar de bijdrage van de reclassering aan een effectievere sanctietoepassing en een beter functionerende strafrechtsketen. Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van Justitie een adviescommissie ingesteld met als opdracht het uitbrengen van een advies over een onderzoeksprogramma dat voorziet in een agenda van relevant wetenschappelijk onderzoek voor de komende jaren. Het advies moet voorzien in een inventarisatie van gewenst wetenschappelijk onderzoek naar nog ontbrekende kennis over de effectiviteit, kwaliteit en doelmatigheid van het reclasseringwerk.De commissie doet in dit rapport verslag van haar bevindingen en formuleert een advies voor een wetenschappelijke meerjaren onderzoeksagenda voor de reclassering. De commissie heeft voor haar advies gebruik gemaakt van uitgebreid (nationaal en internationaal) literatuuronderzoek naar de effectiviteit, doelmatigheid en de kwaliteit van de reclasseringswerkzaamheden. Dit onderzoeksrapport vormt de basis van het advies en is opgesteld door de heer drs. R. Poort en mevrouw drs. K. Eppink. Het literatuuronderzoek had niet alleen tot doel de empirische validiteit te toetsen van veronderstellingen die aan reclasseringoptreden ten grondslag liggen, maar maakt ook duidelijk welke kennislacunes het meest prangend zijn en waar verder onderzoek van belang is. De commissie heeft op deze manier een bijdrage willen leveren voor een effectieve, efficiënte en kwalitatief optimale reclasseringinzet.De leden van de adviescommissie bestond uit de volgende personen: Prof. dr. F.L. Leeuw (voorzitter) is directeur van het Wetenschappelijk Documentatie- en Onderzoekscentrum (WODC) van het Ministerie van Justitie en tevens hoogleraar recht, openbaar bestuur en sociaal-wetenschappelijk onderzoek aan de Universiteit Maastricht. Mr. W.E. Zandbergen (secretaris) is teamcoördinator reclassering en onderzoekscoördinator van de afdeling sanctie- en reclasseringsbeleid van de Directie Sanctie- en Preventiebeleid van het Ministerie van Justitie. Daarnaast is hij universitair docent strafkunde aan Universiteit van Leiden. Mr. dr. M.M. Boone is als universitair hoofddocent en onderzoeker verbonden aan het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen van de Universiteit Utrecht. Dr. A. A. van den Hurk is als onderzoekscoördinator werkzaam bij de Dienst Justitiële Inrichtingen van het Ministerie van Justitie. Dr. M.W.J. Koeter is als onderzoeker verbonden aan het Amsterdam Institute for Addiction Research (AIAR) en lid namens de Stichting Verslavingsreclassering GGz Nederland. De heer Koeter heeft in januari 2007 de commissie verlaten wegens werkzaamheden elders. Prof. dr. P. H. van der Laan is als senior onderzoeker verbonden aan het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) en is bijzonder hoogleraar Socaal pedagogische hulpverlening en bijzonder hoogleraar reclassering aan de Universiteit van Amsterdam. Tevens is hij lid van de Erkenningscommissie Gedragsinterventies. Drs. B. van der Linden was programmaleider van het programma Terugdringen Recidive, dat wordt uitgevoerd door de directie Sanctie- en Preventiebeleid van het Ministerie van Justitie, de Dienst Justitiële Inrichtingen en de drie reclasseringsinstellingen. De heer Van der Linden heeft de commissie in september 2007 verlaten wegens aanvaarding van de functie van inspecteur bij de Inspectie voor de Sanctietoepassing. Mw. drs. A. Slotboom is senior beleidsadviseur bij het Parket Generaal van het Openbaar Ministerie en docent bij de vakgroep strafrecht en criminologie van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Drs. L. Tigges is adviseur wetenschappelijke en buitenlandse betrekkingen van het landelijk kantoor van Reclassering Nederland. Dr. F. Tulder is werkzaam bij de Raad voor de Rechtspraak. Dr. J.A. van Vliet is beleidsadviseur bij Leger des Heils Jeugdzorg & Reclassering en tevens als programmaleider verbonden aan het lectoraat Werken in Justitieel Kader bij de Hogeschool Utrecht. De commissie was samengesteld uit deskundigen met verschillende disciplinaire achtergrond, die ofwel vanuit de wetenschap of vanuit hun functie betrokken zijn bij actuele vraagstukken rondom effectiviteit en kwaliteit van de reclassering. Bij de samenstelling is er bewust voor gekozen de opdrachtgevers van de reclassering deel van de commissie te laten uitmaken, te weten het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Rechtspraak en de Dienst Justitiële Inrichtingen. Daarnaast bestaat de commissie uit personen die nauw verbonden zijn met elk van de drie reclasseringsorganisaties. Dit zijn Reclassering Nederland, Stichting Verslavingsreclassering GGz en de reclassering van het Leger des Heils. Ten slotte zijn een aantal deskundigen onderdeel van de commissie die zich binnen de wetenschapsbeoefening specifiek bezighouden met de reclassering en/of effectiviteitsonderzoek.