• Aard en omvang ouderenmishandeling

      Bakker, L.; Witkamp, B.; Timmermans, M.; Janssen, J.; Lindenberg, J.; Werter, A. (medew.); Boerhoop, R. (medew.); Gorter, M. (medew.) (Regioplan Beleidsonderzoek, 2018)
      Voorliggend rapport biedt op basis van verschillende perspectieven zicht op de aard en omvang van ouderenmishandeling bij thuiswonende 65-plussers in Nederland. Actuele kennis over deze problematiek is in een vergrijzende samenleving als de onze van groot belang om meer grip te krijgen op het probleem en de aanpak ervan. Er werden interviews afgenomen met ruim 1000 65-plussers in de gemeenten Rotterdam, Tilburg en Boxtel. Voorts was er een netwerk van ruim 50 professionals en vrijwilligers die in diezelfde gemeenten ouderenmishandeling signaleerden tijdens een vier maanden durende ‘informantenstudie’. Er zijn vooraf enkele kaders gesteld om het onderzoek af te bakenen: (1) de ouderen die aan het onderzoek deelnemen zijn 65 jaar en ouder en (2) de ouderen die aan het onderzoek deelnemen zijn thuiswonend. In dit onderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen een vijftal vormen van ouderenmishandeling, namelijk verwaarlozing, psychische mishandeling waaronder schending van rechten, fysieke mishandeling, financiële benadeling en seksuele mishandeling. INHOUD: 1. Inleiding 2. Ouderenmishandeling 3. Resultaten interviewstudie 4. Resultaten informantenstudie 5. Kernbevindingen en conclusies
    • Dwang en drang in de hulpverlening

      Ooyen-Houben, M. van; Roeg, D.; Kogel, C.H. de; Koeter, M.; Menger, A.; Poort, R.; Andreas, A.; Widdershoven, G.A.M.; Abma, T.A.; Horst, A. van der (WODC, 2008)
      ARTIKELEN: 1. M. van Ooyen-Houben, D. Roeg, C.H. de Kogel en M. Koeter - Zorg onder dwang en drang; een verkenning van mogelijkheden en grenzen 2. A. Menger - Professioneel werken in gedwongen kader 3. R. Poort en A. Andreas - Paradoxen of dilemma's? Over dwang in het werk van Reclassering Nederland 4. G.A.M. Widdershoven en T.A. Abma - Hulp en dwang vanuit zorgethisch perspectief 5. A. van der Horst - Juridische aspecten van dwangbehandeling 6. Internetsites SAMENVATING: Kun je iemand helpen die niet om hulp vraagt? Dit is in de kern de vraag waarvoor elke professional of hulpverlener in een gedwongen kader zich gesteld ziet, én de rode draad door dit themanummer over dwang en drang in de hulpverlening. Effectieve interventies vragen om effectieve professionals. Aangezien het laatste niet automatische uit het eerste voortvloeit, is een herbezinning op de rol van de professional gewenst. Immers, zonder effectieve professionals geen effectieve interventie. Met dit themanummer wordt beoogd een bijdrage te leveren aan die herbezinning en inzicht te bieden in de theorie en praktijk van zorg en hulp in een dwangkader.
    • Inzicht in presterend vermogen van veiligheidsregio's - Onderzoek naar de mogelijkheid en wenselijkheid van een stelsel van indicatoren voor het presterend vermogen van veiligheidsregio's

      Bruijn, J.A. de; Bruijne, M.L.C. de; Noordink, M.; Stutje, A. (Technische Universiteit Delft - Faculteit der Techniek, Bestuur en Management (TBM), 2015)
      Met het onderzoek is beoogd inzicht te krijgen in de mogelijkheid en wenselijkheid om de prestaties van veiligheidsregio's meer te baseren op output- of zelfs outcome-indicatoren, tegenover de randvoorwaardelijke indicatoren (naleving wettelijke normen, organisatie-eisen) waarop ze nu beoordeeld worden. In het onderzoek staan de volgende hoofdvragen centraal:In hoeverre en hoe – op basis van theoretische en praktische inzichten – is het mogelijk om een stelsel van indicatoren te ontwikkelen waarmee een beeld kan worden verkregen van het presterend vermogen van veiligheidsregio’s?In hoeverre is de ontwikkeling van een stelsel van indicatoren wenselijk vanuit het perspectief van de betrokken actoren? INHOUD: 1. Inleiding 2. Prestatiemeting in literatuur 3. Prestatiemeting in praktijk 4. Ontwerpeisen 5. Beelden uit de regio's over prestatiemeting 6. Conclusies: koppeling theorie en empirie 7. Reflectie
    • Kostbare vriendschappen - Wat problematische jeugdgroepen de maatschappij kosten: Exploratieve studie in een grote gemeente

      Leerdam, J. van; Timmermans, M. (medew.); Witvliet, M. (medew.) (Cebeon - Centrum Beleidsadviserend Onderzoek, 2016)
      Centraal in het onderzoek staat de vraag: welke maatschappelijke kosten veroorzaken (verschillende typen) problematische jeugdgroepen in één gemeente en in hoeverre zijn de geschatte kosten betrouwbaar en valide? Deze vraagstelling is geoperationaliseerd in de volgende onderzoeksvragen: Wat is de aard en omvang van de problematische jeugdgroepen in de experimentgemeente? Welke maatschappelijke gevolgen hebben deze typen problematische jeugdgroepen? In hoeverre zijn deze gevolgen in kosten (euro’s) uit te drukken? Op welke wijze vinden de berekeningen plaats? 5. hoe betrouwbaar en valide zijn de berekeningen? Welke kosten veroorzaken problematische jeugdgroepen naar schatting in de experimentgemeente? INHOUD: 1. Inleiding 2. Methode van onderzoek 3. Problematische jeugdgroepen 4. Identificatie van maatschappelijke effecten 5. Kwantificering van maatschappelijke effecten 6. Maatschappelijke kosten 7. Conclusies
    • Ouderenmishandeling

      Plaisier, I.; Klerk, M. de; Pattiwael, J.; Brons, I.; Lindenberg, J.; Mysyuk, Y.; Westendorp, R.G.J.; Royers, T.; Engelbertink, C.G.C.; Cremers, L.M.; et al. (WODC, 2015)
      ARTIKELEN: 1. I. Plaisier en M. de Klerk - Ouderenmishandeling: Een verkenning naar aard en omvang 2. J. Pattiwael en I. Brons - Ouderen in veilige handen: Een overzicht van het beleid ter bestrijding van ouderenmishandeling 3. J. Lindenberg, Y. Mysyuk en R.G.J. Westendorp - Systeemmishandeling: Recht doen aan de zienswijzen van ouderen zelf 4. T. Royers - Ontspoorde zorg, gehechtheid en interactie 5. C.G.C. Engelbertink - Het levenstestament 6. L.M. Cremers en E.J.H. de Kluijs - Een kwestie van integraal slim slaan? 7. B. Rovers en S. Mesu - Woningovervallen op ouderen: Een zeldzaam, maar heftig fenomeen 8. M. Akkermans - Ouderen als slachtoffer van criminaliteit: Een kwantitatief beeld van de Nederlandse situatie SAMENVATTING: Ouderenmishandeling staat sinds 2010 op de politieke agenda en krijgt de laatste jaren steeds meer aandacht. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) stelde in 2011 het Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’ op, waarna er verschillende initiatieven, voorlichtingscampagnes en scholingen van de grond kwamen om hulpverleners, artsen, familieleden van ouderen en ouderen zelf nader te informeren over dit probleem. Het laatste onderzoek naar de prevalentie van ouderenmishandeling in Nederland dateert uit 1996. Hierin gaf 5,6% van de geïnterviewde ouderen aan slachtoffer te zijn van fysiek of verbaal geweld, verwaarlozing of financiële uitbuiting. Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS kondigde afgelopen zomer aan dat er op korte termijn een groot onderzoek zal plaatsvinden naar aard en omvang van ouderenmishandeling. Het is niet eenvoudig daar een goed beeld van te krijgen. Onderschatting van het probleem dreigt bijvoorbeeld als een methode wordt gekozen die de meer kwetsbare en afhankelijke ouderen niet of moeilijk bereikt. Daar staat tegenover dat de meest in zwang zijnde en zeer ruime definitie van ouderenmishandeling zou kunnen leiden tot een overschatting van de prevalentie. Deze luidt: ‘al het handelen en het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid’. In de praktijk kunnen hier zowel zware mishandeling onder vallen als situaties waarin – al dan niet opzettelijk – (mantel)zorgers steken laten vallen. Psychische mishandeling is soms eveneens moeilijk aan te tonen, zeker als er sprake is van familierelaties die al jarenlang worden gekenmerkt door conflicten en/of onaangename interactiepatronen. Ouderenmishandeling wordt nogal eens in verband gebracht met ‘ontspoorde’ mantelzorg. O.a. vanuit oppositiepartijen is erop gewezen dat mantelzorgers overbelast raken als onbedoeld effect van het huidige beleid om veel verzorgings- en verpleeghuizen te sluiten en ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Het is de bedoeling dat gemeenten ervoor zorgen dat hulpverleners tijdig misstanden signaleren en adequate maatregelen nemen, maar de praktijk wijst uit dat dit in de ene gemeente beter lukt dan in de andere. In dit themanummer komen diverse aspecten van ouderenmishandeling evenals het gevoerde beleid van VWS aan de orde. Daarnaast is er enige aandacht voor ouderen als slachtoffer van criminaliteit.
    • Verruiming van de aangifteplicht voor ernstige seksuele misdrijven?

      Kool, R.; Kristen, F.; Beekhuis, T.; Zanger, W. de; Kerssies, S. (medew.); Rijst, T. van der (medew.) (Universiteit Utrecht - Departement REBO, Utrecht Centre for Accountability and Liability Law (Ucall), 2019)
      Het onderzoek strekt ertoe argumenten te bieden ten behoeve van de gedachtenvorming over de wenselijkheid van een verruiming van de aangifteplicht van artikel 160 Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) voor de ernstige seksuele misdrijven. In samenhang daarmee ligt de vraag voor naar een verruiming van artikel 136 Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr), waarin het nalaten aangifte te doen van een voorgenomen verkrachting strafbaar is gesteld. Voorts is onderzocht of het mogelijk en wenselijk is te komen tot een verruiming van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van organisaties wegens het nalaten aangifte te doen van seksueel misbruik binnen de eigen kring. Het onderzoek beperkt zich tot de sectoren zorg en onderwijs, waarnaast aandacht is besteed aan de actuele ontwikkelingen binnen de sport. Onderscheid is gemaakt tussen seksueel misbruik tussen burgers (het particuliere spoor) en seksueel misbruik door een beroepskracht jegens een burger (het institutionele spoor). INHOUD: 1. Achtergrond en opbouw van het onderzoek; begripsomschrijvingen 2. Methodologie 3. Overzicht nationale wet- en regelgeving 4. Ervaringen binnen de Nederlandse sectoren Gezondheidszorg & Jeugd, Onderwijs en Veilig Thuis met de meldcodes, het meldrecht en de meldplichten 5. Landenrapportage 6. Analyse en scenario's