• Aard en omvang ouderenmishandeling

      Bakker, L.; Witkamp, B.; Timmermans, M.; Janssen, J.; Lindenberg, J.; Werter, A. (medew.); Boerhoop, R. (medew.); Gorter, M. (medew.) (Regioplan Beleidsonderzoek, 2018)
      Voorliggend rapport biedt op basis van verschillende perspectieven zicht op de aard en omvang van ouderenmishandeling bij thuiswonende 65-plussers in Nederland. Actuele kennis over deze problematiek is in een vergrijzende samenleving als de onze van groot belang om meer grip te krijgen op het probleem en de aanpak ervan. Er werden interviews afgenomen met ruim 1000 65-plussers in de gemeenten Rotterdam, Tilburg en Boxtel. Voorts was er een netwerk van ruim 50 professionals en vrijwilligers die in diezelfde gemeenten ouderenmishandeling signaleerden tijdens een vier maanden durende ‘informantenstudie’. Er zijn vooraf enkele kaders gesteld om het onderzoek af te bakenen: (1) de ouderen die aan het onderzoek deelnemen zijn 65 jaar en ouder en (2) de ouderen die aan het onderzoek deelnemen zijn thuiswonend. In dit onderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen een vijftal vormen van ouderenmishandeling, namelijk verwaarlozing, psychische mishandeling waaronder schending van rechten, fysieke mishandeling, financiële benadeling en seksuele mishandeling. INHOUD: 1. Inleiding 2. Ouderenmishandeling 3. Resultaten interviewstudie 4. Resultaten informantenstudie 5. Kernbevindingen en conclusies
    • Ouderenmishandeling

      Plaisier, I.; Klerk, M. de; Pattiwael, J.; Brons, I.; Lindenberg, J.; Mysyuk, Y.; Westendorp, R.G.J.; Royers, T.; Engelbertink, C.G.C.; Cremers, L.M.; et al. (WODC, 2015)
      ARTIKELEN: 1. I. Plaisier en M. de Klerk - Ouderenmishandeling: Een verkenning naar aard en omvang 2. J. Pattiwael en I. Brons - Ouderen in veilige handen: Een overzicht van het beleid ter bestrijding van ouderenmishandeling 3. J. Lindenberg, Y. Mysyuk en R.G.J. Westendorp - Systeemmishandeling: Recht doen aan de zienswijzen van ouderen zelf 4. T. Royers - Ontspoorde zorg, gehechtheid en interactie 5. C.G.C. Engelbertink - Het levenstestament 6. L.M. Cremers en E.J.H. de Kluijs - Een kwestie van integraal slim slaan? 7. B. Rovers en S. Mesu - Woningovervallen op ouderen: Een zeldzaam, maar heftig fenomeen 8. M. Akkermans - Ouderen als slachtoffer van criminaliteit: Een kwantitatief beeld van de Nederlandse situatie SAMENVATTING: Ouderenmishandeling staat sinds 2010 op de politieke agenda en krijgt de laatste jaren steeds meer aandacht. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) stelde in 2011 het Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’ op, waarna er verschillende initiatieven, voorlichtingscampagnes en scholingen van de grond kwamen om hulpverleners, artsen, familieleden van ouderen en ouderen zelf nader te informeren over dit probleem. Het laatste onderzoek naar de prevalentie van ouderenmishandeling in Nederland dateert uit 1996. Hierin gaf 5,6% van de geïnterviewde ouderen aan slachtoffer te zijn van fysiek of verbaal geweld, verwaarlozing of financiële uitbuiting. Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS kondigde afgelopen zomer aan dat er op korte termijn een groot onderzoek zal plaatsvinden naar aard en omvang van ouderenmishandeling. Het is niet eenvoudig daar een goed beeld van te krijgen. Onderschatting van het probleem dreigt bijvoorbeeld als een methode wordt gekozen die de meer kwetsbare en afhankelijke ouderen niet of moeilijk bereikt. Daar staat tegenover dat de meest in zwang zijnde en zeer ruime definitie van ouderenmishandeling zou kunnen leiden tot een overschatting van de prevalentie. Deze luidt: ‘al het handelen en het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid’. In de praktijk kunnen hier zowel zware mishandeling onder vallen als situaties waarin – al dan niet opzettelijk – (mantel)zorgers steken laten vallen. Psychische mishandeling is soms eveneens moeilijk aan te tonen, zeker als er sprake is van familierelaties die al jarenlang worden gekenmerkt door conflicten en/of onaangename interactiepatronen. Ouderenmishandeling wordt nogal eens in verband gebracht met ‘ontspoorde’ mantelzorg. O.a. vanuit oppositiepartijen is erop gewezen dat mantelzorgers overbelast raken als onbedoeld effect van het huidige beleid om veel verzorgings- en verpleeghuizen te sluiten en ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Het is de bedoeling dat gemeenten ervoor zorgen dat hulpverleners tijdig misstanden signaleren en adequate maatregelen nemen, maar de praktijk wijst uit dat dit in de ene gemeente beter lukt dan in de andere. In dit themanummer komen diverse aspecten van ouderenmishandeling evenals het gevoerde beleid van VWS aan de orde. Daarnaast is er enige aandacht voor ouderen als slachtoffer van criminaliteit.