• Beleid bestrijding terrorismefinanciering - Effectiviteit en effecten (2013-2016)

      Wesseling, M.; Goede, M. de (Universiteit van Amsterdam - Amsterdam Institute for Social Science Research, 2018)
      Het Nederlandse beleid dat terrorismefinanciering tegengaat is gebaseerd op de veertig aanbevelingen door de Financial Action Task Force (FATF) en op EU regelgeving die Nederland verplicht risicogericht beleid tegen witwassen en terrorismefinanciering te voeren. De Beleidsmonitor terrorismefinanciering vormt onderdeel van een beleidscyclus waarin aan de hand van de risico’s van terrorismefinanciering het beleid tegen terrorismefinanciering wordt vastgesteld dat vervolgens op effectiviteit wordt geëvalueerd.De doelstelling van het rapport is om een breed overzicht te geven van de activiteiten, initiatieven en samenwerkingsverbanden in het Nederlandse landschap van de bestrijding van terrorismefinanciering. Daarbij geven we een overzicht van aantallen van meldingen, rechtszaken, bevriezing, aanwijzingen etc. De centrale vraagstelling van dit rapport is: Welke activiteiten hebben de actoren in het opsporings- en handhavingsnetwerk voor het bestrijden van terrorismefinanciering ontplooid in de periode 2013-2016, en hoe verhouden deze activiteiten zich tot de doelstellingen op dit gebied van de FATF? INHOUD: 1. Terrorismefinanciering en effectiviteit: een analyse van het FAFT raamwerk 2. Van effectiviteit naar effecten: een analyse van de wetenschappelijke literatuur 3. Onderzoeksmethoden en vertrouwelijkheid 4. Ministeries en toezichthouders in de strijd tegen TF 5. Operationele actoren in de strijd tegen TF 6. Informatie delen en samenwerkingsplatformen 7. Risico gericht werken in de praktijk 8. Opsporingsmethoden: typologieën versus namen delen
    • De Wet afgeschermde getuigen in de praktijk

      Bokhorst, R.J. (2012)
      De Wet afgeschermde getuigen beoogt de bruikbaarheid van informatie afkomstig van inlichtingen- en veiligheidsdiensten in het strafproces te vergroten. Deze notitie bevat een korte beschrijving van deze wet en aanverwante strafrechtelijke bepalingen. Een recente uitspraak van de Hoge Raad, waarin gecasseerd wordt om reden dat de verdedigingsrechten bij het gebruik van AIVD-materiaal voor het bewijs, naar het oordeel van de Hoge Raad onvoldoende tot hun recht waren gekomen, komt aan de orde. Daarna volgt een bespreking van de bevindingen uit de interviews en wordt afgesloten met een conclusie. INHOUD: 1. Inleiding 2. De Wet afgeschermde getuigen 3. Rechtspraak 4. Bevindingen uit de interviews 5. Conclusie
    • Geheime diensten en de democratische rechtsstaat

      Hijzen, C.; Braat, E.; Abels, P.; Dielemans, R.; Hagens, M.; Eijk, N. van; Eijkman, Q.; Valk, G. de; Aerdts, W.; Koop, P.; et al. (WODC, 2018)
      ARTIKELEN: 1. Constant Hijzen - Paddenstoelen, prikkeldraadversperringen en sleepnetten: Metaforen in de Nederlandse inlichtingengeschiedenis 2. Eleni Braat - In voor- en tegenspoed: Het huwelijk tussen parlement en inlichtingen- en veiligheidsdienst 3. Paul Abels - Intelligence leadership: Leidinggeven in het schemerdonker tussen geheim en openbaar 4. Rob Dielemans - De Wiv 2002 en Wiv 2017 op enkele hoofdlijnen vergeleken 5. Mireille Hagens - Toezicht in de Wiv 2017: Kansen en uitdagingen voor een effectief en sterk toezichtstelsel 6. Nico van Eijk en Quirine Eijkman - Enkele kanttekeningen bij de Wiv 2017: De uitbreiding van bevoegdheden getoetst aan mensenrechten 7. Gilliam de Valk en Willemijn Aerdts - Inlichtingenwerk vanuit een methodologisch perspectief 8. Peter Koop - De Snowden-onthullingen en ongerichte interceptie onder de Wiv 2017 9. Bob de Graaff en Constant Hijzen - Zwijgen is zilver en spreken is goud SAMENVATTING: Aan de vooravond van het raadgevend referendum over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) op 21 maart 2018 brengt Justitiële verkenningen het themanummer ‘Geheime diensten en de democratische rechtsstaat’ uit. In de publieke discussie over de ‘sleepwet’ of ‘aftapwet’ staat de bevoegdheid tot ‘ongericht tappen’ centraal , oftewel het onderscheppen van communicatieverkeer dat via glasvezelkabels loopt, en de gevolgen van de inzet van dat middel voor de burger. Voor die discussie is in deze aflevering ruime aandacht, maar daarnaast komen de vele andere aspecten van de Wiv 2017 aan bod, zoals het toezicht, de precieze taken en verplichtingen die de diensten krijgen opgelegd en de internationale samenwerking. De positie van geheime diensten en hun verhouding tot politiek en samenleving wordt historisch belicht en verbonden met de vraag wat er van inlichtingen- en veiligheidsdiensten in deze tijd mag worden verwacht. In verschillende bijdragen wordt bovendien duidelijk dat Nederlandse AIVD en MIVD en hun voorgangers al heel lang gevangen zitten in beeldvorming. Geheime activiteiten verhouden zich slecht tot openbaarheid en deelname aan openbaar debat, zo was lange tijd het standpunt van de overheid. Maar juist het gebrek aan informatie over werkwijze en bevoegdheden van de Nederlandse geheime diensten heeft bijgedragen aan de populariteit van een metafoor als ‘sleepnet’ en voeding gegeven aan het wantrouwen van burgers jegens de overheid.
    • Gericht, gedragen en geborgd interventievermogen? - Evaluatie van de nationale contraterrorisme-strategie 2011-2015

      Noordegraaf, M.; Douglas, S.; Bos, A.; Klem, W. (Universiteit Utrecht - Departement Bestuurs - en Organisatiewetenschap (USBO), 2016)
      Als gevolg van aanslagen in binnen- en buitenland intensiveert Nederland aan het begin van de eenentwintigste eeuw haar contraterrorisme-beleid. Op verzoek van de Tweede Kamer en na voorbereiding van de Commissie Suyver, wordt het beleid in 2010 geëvalueerd. Deze evaluatie beveelt onder andere aan een nationale strategie op te stellen. Die overkoepelende strategie moet een overzicht bieden van alle maatregelen en een integrale aanpak van terrorisme borgen. Bij de presentatie van de strategie 2011-2015 zegt de minister van VenJ toe aan de Tweede Kamer de strategie na afloop te evalueren. Het doel van de evaluatie is inzichtelijk te maken welke bijdrage de strategie 2011-2015 heeft geleverd aan het verminderen van het risico op aanslagen, het verminderen van de vrees voor aanslagen, en het beperken van de mogelijke schade na aanslagen. De evaluatie moet ook aandachtspunten meegeven voor de nationale contraterrorisme-strategie voor 2016-2020. INHOUD: 1. Introductie 2. Aanpak van evaluatie 3. Context van de contraterrorisme-strategie 4. Analyse strategische plannen 5. Analyse landelijke Samenwerkingsprocessen 6. Analyse integrale lokale aanpak 7. Conclusies over strategie 2011-2015 8. Implicaties voor strategie 2015-2016
    • Inlichtingendiensten

      Fijnaut, C.; Wijk, R. de; Graaff, B. de; Wiebes, C.; Abels, P.H.A.M.; Willemse, R.; Hoekstra, F.; Schans, W. van der; Timmerman, E.; Wifferen, L. van; et al. (WODC, 2004)
      ARTIKELEN: 1. C. Fijnaut - Inlichtingendiensten in Europa en in Amerika; de heroriëntatie sinds de val van de Muur en 11 september 2001 2. R. de Wijk - Het gevaar van succes in de strijd tegen terrorisme; portret van de nieuwe vijand 3. B. de Graaff - Wie wint de 'war on terrorism'? 4. C. Wiebes - De problemen rond de internationale intelligence liaison 5. P.H.A.M. Abels en R. Willemse - Veiligheidsdienst in verandering; de BVD/AIVD sinds het einde van de Koude oorlog 6. F. Hoekstra - Infiltratie in de praktijk; BVD en CPN tijdens de Koude Oorlog 7. W. van der Schans en E. Timmerman - De AIVD en de burger; ervaringen van actievoerders en vreemdelingen 8. B. Hoogenboom - Inlichtingenwerk en ethiek; een wildernis van spiegels 9. L. van Wifferen - Het gebruik van AIVD-informatie in het strafproces 10. A. Slotboom en C. Wiebrens - Storm in de badkuip SAMENVATTING: Het lijkt slechts een kwestie van tijd voordat de roep om ruimere bevoegdheden voor inlichtingendiensten ook in Nederland zal klinken. Op dit moment is het gebruik van AIVD-informatie in het strafproces al een punt van discussie. Door de terroristische dreiging is het maatschappelijk klimaat voor honorering van dergelijke verlangens gunstig, maar het is de vraag hoever een open democratische samenleving kan gaan in haar streven naar veiligheid.
    • Ruimte om te delen - De CT infobox tien jaar in werking

      Poot, C.J. de; Flight, S. (WODC, 2015)
      De CT Infobox is een samenwerkingsverband tussen tien organisaties binnen het veiligheids-, opsporings- en inlichtingendomein die hun krachten hebben gebundeld om een bijdrage te kunnen leveren aan de bestrijding van terrorisme. In de CT Infobox worden gegevens over personen uitgewisseld en wordt intensief samengewerkt tussen partijen om zo goed mogelijk op te kunnen treden tegen personen die een gevaar vormen voor de staatsveiligheid. In 2015 is het tien jaar geleden dat het convenant voor de CT Infobox werd ondertekend. Bij het Coördinerend Beraad van de CT Infobox bestaat de behoefte de oorspronkelijke opzet van de CT Infobox en de ervaringen die in de afgelopen 10 jaar met de CT Infobox zijn opgedaan te analyseren, zodat bezien kan worden of de CT Infobox werkt zoals wordt beoogd en of de CT Infobox op punten verder kan worden doorontwikkeld. Het gaat hierbij om zaken als de samenstelling van deelnemende partijen, de ontwikkelingen die zich voordoen in de aard en omvang van de gegevens die zich voor uitwisseling lenen, en de producten die de CT Infobox oplevert. Het onderzoek is uitgevoerd van mei tot en met december 2014. INHOUD: 1. Inleiding 2. Doel en veronderstelde werking 3. Samenwerking in de CT infobox in de praktijk 4. Sturing door Coördinerend Beraad 5. Samenvatting en conclusie
    • Tweede evaluatie Wet afgeschermde getuigen

      Brinkhoff, S.; Mensink, J.W. (Radboud Universiteit Nijmegen - Faculteit der Rechtsgeleerdheid, 2018)
      De Wet afgeschermde getuigen betreft een bijzondere procedure in het Wetboek van Strafvordering. De regeling voorziet erin dat AIVD-informatie nader kan worden onderzocht met het oog op verder gebruik in het strafproces. Deze wet trad in 2006 in werking. Hierin is de verplichting opgenomen om vijf jaar na de inwerkingtreding van de wet aan de Tweede Kamer een verslag te zenden over de doeltreffendheid en effecten van de wet in de praktijk. Uit die (eerste) evaluatie bleek dat er in de periode 2006 tot april 2012 geen gebruik gemaakt was van de wet (R.J. Bokhorst, De Wet afgeschermde getuigen in de praktijk, 2012 - Zie link bij: Meer informatie). De verwevenheid van de afgeschermde-getuigenregeling met (de toetsing van) het ambtsbericht in strafzaken, heeft tot gevolg gehad dat de focus van dit onderzoek zich heeft verlegd naar de strafzaken waarin het ambtsbericht van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten een rol heeft gespeeld in de genoemde periode. Centraal staat in dat verband of de afgeschermde-getuigenregeling bekend is bij de procespartijen, of door de diverse procespartijen is overwogen de afgeschermde-getuigenregeling toe te passen en of er redenen zijn waarom deze wettelijke regeling niet wordt toegepast. Het voorgaande mondt uit in de volgende hoofdvraag: Op welke wijze is de afgeschermde-getuigenregeling toegepast dan wel is een verzoek of een poging daartoe gedaan in de periode april 2012-april 2017, welke ervaringen zijn hiermee opgedaan en welke opvattingen bestaan in de praktijk over deze regeling? INHOUD: 1. Inleiding 2. De Wet afgeschermde getuigen 3. Over de AIVD en MIVD en ambtsberichten in strafzaken 4. Strafzaken in de periode april 2012-april 2017 5. Ervaringen en zienswijzen in de praktijk 6. Conclusie